Ali en Nino: een liefde tussen Oost en West

Een jonge moslim en een christelijk meisje worden verliefd in het Bakoe van ruim honderd jaar geleden. Hun liefde is groot, maar de wereld om hen heen staat op het punt te veranderen. Zo begint een van de mooiste liefdesverhalen uit de Kaukasus.

Het verhaal
Ali en Nino speelt zich af tussen 1914 en 1920 in Bakoe, Tbilisi en Teheran. Ali Khan is een Azerbeidzjaanse moslim, Nino een Georgische christen. Hun liefde vraagt veel van hen. Ze moeten een brug slaan tussen twee culturen, in een stad waar moslims en christenen vreedzaam naast elkaar leven. Nino is bijvoorbeeld bang dat Ali haar een sluier laat dragen of nog meer vrouwen neemt. Ondertussen trekken de Eerste Wereldoorlog, de Russische Revolutie en de korte onafhankelijkheid van Azerbeidzjan door hun leven. Ali sterft uiteindelijk terwijl hij zich in 1920 verzet tegen de machtsovername door de bolsjewieken. Het boek wordt daarom vaak vergeleken met Romeo en Julia.

Wie was Kurban Said?
Het boek verscheen in 1937 in het Duits bij een uitgeverij in Wenen, onder de schuilnaam Kurban Said. Wie er echt achter die naam zat, weet niemand zeker. De bekendste kandidaat is Lev Nussimbaum, een Joodse schrijver die in Bakoe woonde, zich bekeerde tot de islam en onder de naam Essad Bey publiceerde. Ook de Oostenrijkse barones Elfriede Ehrenfels speelde een rol: haar erfgenamen hebben het auteursrecht met succes opgeëist. In Azerbeidzjan geldt Yusif Vazir Chamanzaminli als de echte schrijver. Hij werd in 1937 opgepakt tijdens de Grote Terreur van Stalin en stierf in 1943 in een strafkamp.

Een wereldwijde klassieker
Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het boek uit beeld. Een Russische danseres vond het terug in een tweedehands boekwinkel en vertaalde het naar het Engels, waarna het een groot internationaal publiek kreeg. Inmiddels zijn er bijna honderd edities en vertalingen in 33 talen. In Azerbeidzjan geldt het als een van de belangrijkste boeken van de moderne literatuur.

Ali en Nino bij Oosterwinden
Tijdens Oosterwinden brengt Winteravonden aan de Amstel dit verhaal tot leven in een programma met dezelfde naam.